چکیده:
آدامسهای بدون قند، که به جای شکر از شیرینکنندههای غیرمسبب پوسیدگی استفاده میکنند، نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و دندان و پیشگیری از پوسیدگی دندانها دارند. این مقاله به بررسی مواد اصلی آدامسهای بدون قند، با تمرکز بر شیرینکنندههایی مانند زایلیتول و ترکیبات بیولوژیکی فعال مانند CPP-ACP (Recaldent) میپردازد و مکانیسمهای آنها در تحریک تولید بزاق، مهار باکتریهای مسبب پوسیدگی و تقویت معدنیسازی مجدد را توضیح میدهد. همچنین به توسعه بستهبندیهای بهداشتی برای آدامسهای بدون قند و افزایش پذیرش آنها در میان مصرفکنندگان اشاره شده است.
مقدمه:
آدامسهای بدون قند با جایگزینی شکر با شیرینکنندههای جایگزین فرموله شدهاند. شیرینکنندههای محبوب شامل زایلیتول، سوربیتول و مانیتول هستند. ترکیب معمولی آدامسهای بدون قند شامل شیرینکنندهها (50-65%)، پایه آدامس (18-30%)، شربت ذرت (12-20%)، رنگ و طعمدهندهها (1-2%) و نرمکنندهها (0.3-3%) است. شیرینکنندهها علاوه بر افزایش طعم و بافت، با کاهش توانایی مسبب پوسیدگی، مزایای بهداشتی نیز برای دهان فراهم میکنند.
آدامسهای بدون قند از شیرینکنندههایی مانند زایلیتول، سوربیتول و مانیتول استفاده میکنند. ترکیب آدامس معمولاً شامل 50-65% شیرینکننده، 18-30% پایه آدامس، 12-20% شربت ذرت، 1-2% رنگ و طعمدهندهها و 0.3-3% نرمکنندهها است. شیرینکنندهها نه تنها طعم و بافت را بهبود میبخشند بلکه با کاهش توانایی مسبب پوسیدگی، مزایای بهداشتی برای دهان نیز فراهم میکنند.
آدامسهای بدون قند به دلیل توانایی در تحریک بزاق و تسریع در حذف کربوهیدراتهایی که از غذا جمع میشوند، تاثیر بسزایی بر سلامت دهان دارند. این اقدامات ممکن است منجر به کاهش پوسیدگی دندان و بهبود سلامت دهان شود. با استفاده از آدامسهای بدون قند، ذرات غذا و لایه پلاک دندان از بین میروند و بزاق تحریک میشود.
به تازگی، آدامسهای بدون قند، که برای سلامت دهان و دندان مفید هستند، توسط برند ایرانی جدید در بستهبندیهای مختلف مانند قوطیهای بزرگ و کوچک و بستهبندیهای ورقهای یا بلیستر به بازار عرضه شدهاند. این نوع بستهبندیها از جذب رطوبت جلوگیری کرده و پس از هر بار استفاده، آدامسهای باقیمانده آلوده نمیشوند. مزایای بستهبندی بلیستر باعث شده که تقاضا برای این نوع آدامسها افزایش یابد و مصرفکنندگان این نوع بستهبندی را که به راحتی در کیف و جیب جا میشود، بیشتر ترجیح دهند.
زایلیتول:
زایلیتول یک شیرینکننده قندی است که با بقیه شیرینکنندهها تفاوت دارد. این ماده به اندازه ساکارز شیرین است و میتوان از آن به جای ساکارز با نسبت 1:1 استفاده کرد. زایلیتول انرژی کمتری دارد و 2.43 کالری در هر گرم انرژی فراهم میکند. این شیرینکننده علاوه بر طعم، خاصیت ایجاد حس خنکی در هنگام خوردن غذا را نیز دارد. زایلیتول یک قند غیرقابل تخمیر است که باکتریها نمیتوانند از آن برای تولید انرژی استفاده کنند. بنابراین، زایلیتول به عنوان یک عامل در کنترل قند خون در دیابت نوع 2 و برای پیشگیری از پوسیدگی دندان استفاده میشود.
زایلیتول در طبیعت در بسیاری از گیاهان، سبزیجات و میوهها مانند توتفرنگی، هویج، ذرت، آجیل و غیره یافت میشود. از سال 1960، زایلیتول توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) به عنوان مادهای ایمن برای کودکان تأیید شده است.
زایلیتول به عنوان یک پیشگیریکننده از پوسیدگی دندان شناخته شده است و دو ویژگی اصلی ضد پوسیدگی دارد: ترویج معدنیسازی مجدد و مهار باکتریهای ایجادکننده پوسیدگی.
CPP-ACP (Casein Phosphopeptide-Amorphous Calcium Phosphate):
CPP-ACP که با نام تجاری Recaldent شناخته میشود، توسط پروفیسور اریک رینولدز از دانشگاه ملبورن در استرالیا کشف شد. این ترکیب بیولوژیکی فعال باعث تقویت بازسازی طبیعی مینای دندان میشود و با افزایش غلظت یونهای کلسیم و فسفات در بزاق، به ویژه در شرایط اسیدی، به جلوگیری از دمنرالیزه شدن و ترمیم مینای دندان کمک میکند. این ترکیب همچنین باعث تقویت لایههای دندان و جلوگیری از تجمع باکتریهای مضر میشود.
نتیجهگیری:
آدامسهای بدون قند به عنوان یک وسیله مفید برای حفظ بهداشت دهان و دندان، به ویژه زمانی که مسواک زدن دشوار است، عمل میکنند. این آدامسها با تحریک بزاق و استفاده از شیرینکنندههای مفید مانند زایلیتول و CPP-ACP به کاهش حملات اسیدی، مهار باکتریهای مضر، و تقویت مینای دندان کمک میکنند. در دسترس بودن این آدامسها در بستهبندیهای بهداشتی نقش آنها را در روتینهای بهداشت دهان و دندان تقویت میکند.
نوآوریهای بستهبندی:
به تازگی، آدامسهای بدون قند در ایران تحت یک برند جدید داخلی وارد بازار شدهاند و در بستهبندیهای مختلفی از جمله قوطیهای بزرگ و کوچک و بستههای بلیستر عرضه میشوند. این بستهبندیها به حفظ آدامس در برابر رطوبت و آلودگی کمک کرده و به مصرفکنندگان راحتی و نظافت بیشتری میدهند.
تأثیرات بر سلامت دهان:
آدامسهای بدون قند تولید بزاق را به طور قابل توجهی تحریک میکنند، که به پاکسازی ذرات غذا و لایههای پلاک از دندانها کمک میکند، pH دهان را تنظیم کرده و به پیشگیری از تخریب مینای دندان کمک میکند. مصرف مکرر آدامس بعد از غذا به کاهش تراکم کربوهیدراتها در دهان کمک میکند و در نتیجه سطح دسترسی باکتریهای مسبب اسید را محدود میکند.
منابع:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4327235/
https://www.dentalhealth.org/sugar-free-chewing-gum
https://www.colgate.com/en-us/oral-health/nutrition-and-oral-health/is-chewing-gum-good-for-your-teeth
https://www.intechopen.com/chapters/85187
پایگاه داده ها:
BIOMED CENTRAL, COCHRANE ORAL HEALTH REVIEWS, COCHRANE LIBRARY, DIRECTORY OF OPEN ACCESS JOURNALS, EXPANDED ACADEMIC ASAP PLUS, META REGISTER OF CONTROLLED TRIALS, BIBLIOGRAFIA BRASILEIRA EM ODONTOLOGIA (BBO), LITERATURA LATINO-AMERICANA E CARIBENHA EM CIÊNCIAS DA SAÚDE (LILILACS).
